Wat betekent een oostwest-opstelling voor je dagelijkse opbrengstcurve?

Wat is een oostwest-opstelling?

Bij een oostwest-opstelling liggen zonnepanelen op twee dakvlakken, één gericht op het oosten en één op het westen. Dat betekent dat de panelen niet allemaal op het zuiden staan, maar verdeeld zijn over de ochtend en de middag. Voor veel huiseigenaren is dit interessant omdat de beschikbare dakruimte dan vaak beter wordt benut.

De vraag is niet alleen hoeveel stroom je over een jaar opwekt, maar vooral hoe die stroom over de dag verdeeld is. Juist daar heeft een oostwest-opstelling een duidelijk effect op je dagelijkse opbrengstcurve. Meer uitleg over de basis van opbrengst en zoninstraling vind je ook op /wat-is-zoninstraling.

Hoe verandert de opbrengstcurve over de dag?

Een zuidgerichte opstelling geeft meestal een bredere piek rond de middag. Bij een oostwest-opstelling schuift de productie juist uit elkaar. De oostzijde levert relatief meer in de ochtend, de westzijde relatief meer in de namiddag en vroege avond. Daardoor ontstaat vaak een vlakker verloop van de opbrengstcurve.

Dat vlakke profiel is geen garantie, maar een veelvoorkomend patroon. In plaats van één duidelijke piek midden op de dag, zie je vaker twee gedeeltelijke pieken of een langgerekte productieperiode. De exacte vorm hangt af van de stand van het dak, de hellingshoek, schaduw en het weer.

Waarom is een vlakkere curve relevant?

Een vlakkere curve kan gunstig zijn als je overdag stroom verbruikt op meerdere momenten. Denk aan koken, thuiswerken, een warmtepomp of het laden van een elektrische auto in de namiddag. De opgewekte stroom sluit dan soms beter aan op je verbruikspatroon dan een scherpe middagpiek.

Dat betekent niet automatisch dat je meer stroom opwekt dan met een zuidopstelling. Het verschil zit vooral in de spreiding van de productie. De jaarlijkse opbrengst is een schatting op basis van zoninstraling in kWh per m2 per jaar en een systeemrendement van ongeveer 85%, waarbij de kWp-waarde al een paneelrendement in zich heeft.

Wat betekent dit voor de jaarlijkse opbrengst?

Bij een oostwest-opstelling ligt de jaarlijkse opbrengst per geïnstalleerde kWp vaak in een schattingsbereik van ongeveer 850 tot 1000 kWh per kWp per jaar, maar dit hangt sterk af van locatie, dakhoek, oriëntatie en schaduw. Dat is geen vaststaand landelijk gemiddelde en zeker geen garantie voor jouw dak.

Op een noordelijker gelegen dak, of bij meer schaduw, kan de opbrengst lager uitvallen. Op een gunstige plek met weinig schaduw en een passende hellingshoek kan de opbrengst juist dichter bij de bovenzijde van die bandbreedte liggen. Voor het inschatten van lokale verschillen kun je ook kijken naar /kaart.

Waarom panelen op oost en west soms efficiënt met dakruimte omgaan

Bij platte daken is een oostwest-opstelling vaak een praktische keuze omdat panelen dichter op elkaar geplaatst kunnen worden dan bij een zuidopstelling. Daardoor kun je op dezelfde dakoppervlakte soms meer vermogen kwijt. Dat voordeel zit dus vooral in het beschikbare dakoppervlak, niet per se in een hogere opbrengst per paneel.

In de praktijk wordt daarom vaak gekeken naar de verhouding tussen de beschikbare ruimte, het gewenste geïnstalleerde vermogen en het verbruik dat je wilt afdekken. Wil je de berekening beter begrijpen, dan helpt /zonnepanelen-opbrengst-berekenen-uitgelegd.

Wat zie je in de ochtend en avond?

Het belangrijkste verschil voor je dagelijkse opbrengstcurve merk je vaak direct in de timing. De oostzijde begint al vroeg met produceren, soms nog bij relatief lage zonnestand. De westzijde neemt later op de dag over, wanneer de zon richting de namiddag en avond schuift.

Daardoor kan de totale productie langer verspreid zijn. Je hebt dan minder sterke piek rond lunchtijd en meer uren met een middelmatige opbrengst. Voor huishoudens met een verbruik dat niet alleen midden op de dag plaatsvindt, kan dat prettig zijn, omdat een deel van de productie beter aansluit op het moment waarop stroom nodig is.

Welke factoren bepalen de daadwerkelijke curve?

De oostwest-opstelling bepaalt de vorm van de curve, maar niet alleen die opstelling. Ook andere factoren hebben invloed op het verloop van een dag.

• Oriëntatie per dakvlak, een paar graden afwijking van oost of west kan al verschil maken.
• Hellingshoek, deze beïnvloedt wanneer de productie piekt en hoe breed die piek is.
• Schaduw, bijvoorbeeld van bomen, dakkapellen of schoorstenen, kan delen van de curve afvlakken of onderbreken.
• Weer en bewolking, op heldere dagen is de curve vaak uitgesprokener dan op diffuse, bewolkte dagen.
• Omvormer en stringindeling, de technische inrichting van het systeem kan de prestaties op beide dakvlakken beïnvloeden.

Bij systemen met meerdere dakrichtingen is het verstandig om de technische opbouw goed te laten beoordelen. Dat voorkomt dat een schaduwprobleem op één dakvlak de opbrengst van het andere dakvlak onnodig mee beperkt.

Wanneer is oostwest logisch voor jouw dak?

Een oostwest-opstelling is vaak logisch als je een plat dak hebt, als je de beschikbare ruimte maximaal wilt benutten of als een zuidopstelling niet goed past door obstakels of beperkte plaatsing. Ook kan het interessant zijn als je meer waarde hecht aan een productieprofiel dat beter over de dag verdeeld is.

Toch is het geen standaard betere keuze. Op sommige daken levert een zuidgerichte opstelling per paneel of per kWp nog altijd meer op. Het gaat daarom om de afweging tussen dakruimte, opbrengstverwachting en je stroomverbruik over de dag en het jaar.

Wil je regionale verschillen meenemen, bekijk dan ook de informatie per /gemeente of per /provincie.

Veelgestelde vragen

Levert een oostwest-opstelling minder op dan een zuidopstelling?

Dat hangt van het dak en de situatie af. In veel gevallen ligt de jaarlijkse opbrengst per kWp bij een oostwest-opstelling iets lager dan bij een ideale zuidopstelling, maar de panelen kunnen wel beter over de dag verspreid produceren. Het blijft een schatting, geen garantie.

Waarom is de opbrengstcurve bij oostwest vlakker?

Omdat de oostzijde vooral in de ochtend produceert en de westzijde vooral later op de dag. Daardoor vallen de productiepieken niet precies samen. Het resultaat is vaak een langere, gelijkmatigere opbrengstperiode.

Is oostwest geschikt als ik veel stroom in de avond gebruik?

Dat kan interessant zijn, vooral als je verbruik later op de dag hoger ligt dan midden op de dag. De westzijde levert dan relatief meer op het moment dat je meer stroom nodig hebt. Of het echt past, hangt af van je dak, je verbruiksprofiel en de technische inrichting van het systeem.